powrót             MIKIS THEODORAKIS - BIOGRAFIA 

Mikis (właściwie Michaił) Theodorakis urodził się 29 lipca 1925 na wyspie Chios. Matka Mikisa - Aspasia Poulakis pochodziła z Azji Mniejszej. W roku 1922 wraz z 1,5 milionową falą uchodźców trafia do Grecji. Rodzina matki osiedla się na wyspie Chios gdzie Aspasia spotyka młodego Yorgosa Theodorakisa. Yorgos Theodorakis pochodził z miejscowości Galata na Krecie. Był aktywnym zwolennikiem Elefteriosa Venizelosa.  Młoda rodzina rozpocznie wieloletnią podróż po całej Grecji, gdzie rzucają ją polityczne obowiązki ojca Mikisa. W 1928 roku Theodorikisowie przybywają do stolicy departamentu Cyklad - na wyspę Siros. Rok później mieszkają już w Atenach a w następnego roku w Ioanninie (Epir). W 1933 roku rodzina na dłużej osiedla się w miasteczku Argostoli na wyspie Kefalonia. Mikis uczęszcza tu do szkoły a dzięki rodzicom i dziadkom poznaje pierwsze pieśni - Bizantyjskie hymny religijne oraz piosenki ludowe. Po kolejnej przeprowadzce do Patras (potem do nieodległego Pirgos) pobiera pierwsze lekcje muzyki w klasie skrzypiec oraz lekcje muzyki chóralnej. Wkrótce podejmuje pierwsze próby kompozytorskie. W 1939 Mikis wstępuje do Narodowej Organizacji Młodzieżowej, przybudówki faszystowskiej partii generała Metaxasa. W wieku 14 lat organizuje amatorski chór i daje pierwsze koncerty.

W 1940 rodzina Theodorakisów przeprowadza się do Tripolis na Peloponezie. 25 marca 1943 roku podczas demonstracji patriotycznej przy grobowcu bohatera narodowego Theodorosa Kolokoronisa Mikis za uderzenie oficera zostaje aresztowany przez policję włoską. W więzieniu jest okrutnie torturowany. W więzieniu styka się z greckimi komunistami i wkrótce sam wstępuje w szeregi nielegalnej Greckiej Partii Komunistycznej. Pod koniec 1943 Theodorakis zostaje aresztowany ponownie. Szef policji Festuccio ostrzega go, że wkrótce Włochy skapitulują i Tripolis zostanie zajęty przez Niemców a Theodorakis i jego towarzysze znajdą się w rękach Gestapo. Theodorakis udaje się do rodziny mieszkającej w podstołecznym okręgu Nea Smyrni. Mikis wstępuje do młodzieżowej organizacji komunistycznej EPON. Jednocześni rozpoczyna studia na ateńskim Konserwatorium w klasie profesora Philoktitisa Economidisa. W domu rodziców gdzie słucha audycji BBC spotyka młodą towarzyszkę z EPON - Myrto Alttinoglu. Dziesięć lat później zostanie jego żoną. W 1944 Mikis zostaje aresztowany w Atenach. Cudownym zbiegiem okoliczności Theodorakis zostaje uwolniony z więzienia mimo iż na jego oczach Niemcy zakatowali bliskiego mu przyjaciela. Podobno Niemców zaciekawił fakt iż tak młody człowiek miał zapisane w rubryce zawód słowo "kompozytor". Mikis wstępuje do ELAS - militarnego ramienia KKE (Komunistycznej Partii Grecji).

Po zakończeniu wojny domowej kontynuuje studia na ateńskim Konserwatorium. Później studia kompozytorskie kontynuuje w Konserwatorium paryskim gdzie jego profesorami są Oliver Messien i Eugene Bigot. Pierwsze, dorosłe kompozycje: Koncert Fortepianowy, Pierwsza Suita, Pierwsza Symfonia zyskują mu znaczącą popularność. W 1957 zdobywa złoty medal na festiwalu muzycznym w Moskwie. Sławę przynosi mu muzyka do baletu "Antygona" (1959), za którą jest nominowany do amerykańskiej nagrody muzycznej Copley Music Prize.

W 1962 roku powraca do rodzinnej Grecji, do korzeni muzycznych inspiracji. Za sprawą Mikisa Theodorakisa rozpoczyna się wspaniały okres  muzyki i kultury greckiej. Przebogata twórczość Mikisa Theodorakisa oparta została na największych dziełach poezji greckiej: "Epipfanii", "Małych Cykladach" czy "Axion Esti". W 1963 roku Mikis zakłada Małą Ateńską Orkiestrę Symfoniczną a także Towarzystwo Muzyczne Pireusu. Oprócz działalności kompozytorskiej i koncertowej udziela się aktywnie na niwie politycznej. W 1964 roku  tworzy Młodzieżówkę Demokratyczną im. Lambrakisa. W tym samym roku zostaje członkiem Parlamentu.
W 1967 po przewrocie wojskowym Theodorakis schodzi do podziemia i formuje Front Patriotyczny. junta faszystowska dekretem nr. 13 zakazuje grania a nawet słuchania muzyki Theodorakisa. Theodorakis zostaje aresztowany i zesłany wraz z żoną Myrto i dziećmi Margaritą i Yorgosem do Zatouny. Później internowano go w obozie koncentracyjnym Oropos. W 1969 John Barry - przyjaciel kompozytora przemycił taśmy nagrane w więzieniu. Taśmy zawierały nowe piosenki i wiersze Mikisa a także opis nieludzkich warunków uwięzienia. Taśmy przedstawiono Sekretarzowi Generalnemu ONZ U Thantowi i opinii publicznej. Międzynarodowy ruch na rzecz uwolnienia Theodorakisa w skład którego wchodzili m.in.
Dimitri Szostakowicz, Hanns Eisler, Leonard Bernstein, Edward Albee, Arthur Miller i Harry Belafonte zmusił juntę do uwolnienia kompozytora. W 1970 zostaje wygnany z Grecji.  Na wygnaniu komponuje i daje niezliczoną ilość koncertów. Większość jego działań podporządkowana jest wspieraniu walki o demokrację w Grecji. Theodorakis staje się międzynarodowym symbolem walki z tyranią.
Po upadku junty powraca triumfalnie do Ojczyzny. Lata 1974 -1992 to niezwykle bogaty okres w życiu artysty. Komponuje muzykę symfoniczną, filmową i sceniczną. Pozostaje aktywnym politykiem: w latach 1981 - 1986 i 1989 - 1993 jest członkiem Parlamentu. W latach 1990 -1992 zostaje Ministrem w rządzie Konstantina Mitsotaki. Po zakończeniu działalności politycznej zostaje dyrektorem artystycznym Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Greckiego Radia i Telewizji. Mikis Theodorakis jest także twórcą  Towarzystwa Przyjaźni Grecko -Tureckiej wraz z tureckim muzykiem  Zülfü Livanelim.

Nie łatwo opisać w czym tkwi muzyczny geniusz tego niewątpliwie największego greckiego kompozytora. Składa się na niego wielki talent kompozytorski, ogromna muzykalność, twórcze wykorzystanie greckiej tradycji ludowej, inspiracja wielką literaturą grecką i światową.

Najważniejsze dzieła do 1960:

Trio na fortepian, skrzypce i wiolonczelę;
koncert symfoniczny - "Święto Assi-Gonia" ;
Symfonia Nr 1 ("Proti Simfonia");
balet - "Grecki Karnawał";
Sonatina na Fortepian;
Suity Nr 1, 2 i 3 na Orkiestrę;
Sonatiny Nr 1 i 2 na skrzypce i fortepian;
balet - "Antygona";
poemat symfoniczny "Życie i Śmierć" (na głos i smyczki);
balet -  "Les Amants de Téruel" ;
"Tyran Edyp" (na smyczki);
Koncert Fortepianowy

Najważniejsze dzieła do 1960 - 1967:

Cykle pieśni: "Archipelagos", "Politia A & B", "Epiphania" (wg poezji noblisty Yorgosa Seferisa), "Mauthausen" (wg Yakovosa Kabanellisa), "Romiossini" (wg poezji Yannisa Ritsosa). 
Muzyka filmowa: " Grek Zorba" (reż. Michalis Cacoyannis)
Oratorium "Axion Esti" (wg poezji noblisty Odysseasa Elitisa) 

Najważniejsze dzieła do 1967 - 1970:

Cykle pieśni: "O Ilios ke o Chronos" (poezja Theodorakisa); "Ta Laika"; Arcadies I-X;
"Pieśni dla Andreasa (poezja Theodorakisa); "Nichta Thanatou" (Noc i Śmierć, poezja M. Elefteriou).
Oratoria: "Ephiphania Averoff" (wg. Seferisa), "State of Siege" ("Stan Oblężenia", Rena Hadjidakis), "March of the Spirit" ("Marsz Ducha", Angelos Sikelianos), "Raven" ("Kruk"  wg Seferisa i E.A.Poe). 
Muzyka filmowa: "Z" (reż. Costa Gavras). 

Najważniejsze dzieła na wygnaniu (1970 - 1974):

Cykle pieśni: "Lianotragouda" (18 pieśni dla gorzkiego kraju Ojczystego wg Yannisa Ritsosa);
"Ballady" (wg M. Anagnostakisa)
Oratorium: "Canto General" (wg Pablo Neruda). 
Muzyka filmowa: "Trojanki" (reż. M. Cacoyannis); "Serpico" (S. Lumet). 

Najważniejsze dzieła po 1974:

Cykle pieśni: "Ta Lyrika", "Dionizos", "Fedra", "Beatrice z ulicy Zero", "Mia Thalasssa" (Morze Pełne Muzyki), "Os archeos Anemos" (Jak Starożytny Wiatr). 
Muzyka filmowa: "Ifigenia" (M. Cacoyannis), "Człowiek z Karnacją" (N. Tzimas). 
Oratoria: "Missa Greca", "Liturgia 2", "Requiem". 
Symfonie Nr 2, 3, 4, 7,
"According to the Sadducees";
"Canto Olympico",
Cello Concerto (1997). 
Opery: "Kostas Karyotakis", "Medea", "Elektra", "Antygona".