Pieria

Geografia

Nomos (departament) Pieria leży w południowej części diamerismata (regionu) Centralna Macedonia. Jest najmniejszym pod względem terytorialnym spośród 13 macedońskich  nomoi i liczy 1516,7 km kw. oraz 118 tys. mieszkańców. O południa graniczy nomoi Larisa (to już Tesalia), od północy z województwem Imathia, na zachodzie z województwem Kozani a od wschodu granicą Pierii jest zatoka Termajska (Thermaikos Kolpos). Pieria składa się z jednego powiatu, czterech okręgów miejskich, 51 gmin i 89 osiedli. Stolicą Pierii jest miasto Katerini liczące około 45 tys. ludności. Inne większe (:-))) bo liczące ponad 1000 mieszkańców) to Litochoro (6000), Eginio (5000), Kolindros (4000), Leptokaria (3500), Kitros (2000), Vrondu (2000), Platamonas (1500), Svoronos (1500), Makrigialos (1500), Sfendami, Dion i Skotina po około 1000 mieszkańców.

Geograficznie Pieria jest województwem górskim i wyżynnym. Niziny stanowią około 39 % powierzchni co jak na Grecję jest niezłym wynikiem. Najważniejsze góry Pierii to:
Góry Pieria - na północnym-zachodzie nomoi - najwyższy szczyt: Flamburo 2192 m, 
Góry Titaros - na zachodzie - najwyższy szczyt: 1634 m,
Masyw Olimpu - na południowym-zachodzie - najwyższy szczyt: Mitikas 2917 m (podobnie jak przez Flamburo przez najwyższe szczyty Olimpu biegnie granica nomoi),
Pomiędzy łańcuchami górskimi leżącymi na zachodzie nomoi a brzegiem morza rozciąga się żyzna nizina Katerini. Rolnictwo Pierii to uprawy zbóż, roślin motylkowych, buraków cukrowych, owoców i tytoniu. Najczęściej uprawianymi owocami są: jabłka, gruszki, morele, brzoskwinie, czereśnie, śliwki i migdały. Przebojem wchodzi kiwi. Na górskich zboczach uprawia się winną latorośl. Rozwinięta jest hodowla bydła, owiec, kóz oraz rybołówstwo morskie. Ponad 500 000 akrów Pierii zajmują lasy; głównie sosnowe i bukowe.
Największą rzeką Pierii jest Aliakmon (Wardar) stanowiący północną granicę nomoi. Aliakmon wpada do zatoki Termajskiej ciekawą deltą leżącą na terenie Pierii. Inne większe rzeki to płynące w środkowej części Mavroneri (Czarna woda), oraz Enipeas płynąca w południowej części departamentu. Wszystkie rzeki, ze względu na ukształtowanie terenu płyną w kierunku równoleżnikowym z zachodu na wschód. Oprócz rzek, z gór spływają liczne potoki, z których największe to: Toponitsa, Alkovitsa, Gerakari, Paptsiaris, Ziliana oraz Paliorumana. Linia brzegowa Pierii jest bardzo mało zróżnicowana i biegnie w układzie południkowym. Na północy przylądek Acherada (Akra Acherada) oddziela od wybrzeża zatokę Methoni. Klimat Pierii ma charakter kontynentalny w części lądowej, w części nadmorskiej jest znacznie bardziej łagodny.

Historia            

Pieria jest krainą historyczną występującą już w Starożytności. Jako zaplecze Olimpu i Bogów olimpijskich jest często wspominana w mitach i literaturze starożytnej (Homer - Iliada, Odyseja). Największy rozwój przeżywała Pieria za czasów hegemonii Macedonii. Centrum religijnym i kulturalnym był Dion a handlowym Pidna. Około 168 p.n.e. Pieria została zajęta przez Rzymian. Wchodzi ona w skład pretoriatu salonickiego. .W następnych wiekach wchodzi w skład Cesarstwa Bizantyjskiego, leżąc niestety na jego peryferiach. Wieki Średniowiecza - to liczne najazdy barbarzyńców: Wizygotów pod wodzą Alaryka (koniec V wieku), Ostrogotów, Gotów, Hunów, Awarów, Bułgarów, Słowian i Bóg wie kogo jeszcze. W 1204 lądują tu krzyżowcy, którzy zdołali się tu utrzymać kilkadziesiąt lat. Po Frankach, wylądowali.... Katalończycy. Aż w końcu w 1389 Pieria wpada w ręce Imperium Otomańskiego. W 1423 roku Pierię na krótko zdobywają Wenecjanie. Po wyparcie Wenecjan przez Turków i sytuacja polityczna stabilizuje się na prawie 400 lat. Nadchodzą ciemne wieki tureckiej okupacji... Pod konie XVIII wieku rozpoczynają się walki powstańców greckich z Albańczykami Ali Paszy zakończone zdobyciem w 1773 roku zamku w Platamonas. Po upadku Ali Paszy, na początku XIX wieku góry Pierii stają się siedzibą partyzantki antytureckiej. Na czele powstańców staje Georgiakos Olimpios pochodzący ze sławnego rodu Lazów. Powstańcy toczyli długie i krwawe potyczki z Turkami, którym nieśpieszno było zagłębiać się w strome wąwozy Pierii. Na cześć sztandaru powstańczego Flamburo - nazwano najwyższy szczyt gór Pierii. Walki narodowowyzwoleńcze trwały aż do XX wieku i zakończyły się przyłączeniem Pierii do Grecji dopiero w 1912 roku w wyniku I wojny bałkańskiej. Historia zatoczyła swoje kolejne koło.... W lach 1920 - 1922 w Pierii zaczęli osiedlać się Grecy pochodzący z Pontu oraz południowej Rosji przyczyniając się do rozwoju demograficznego i ekonomicznego departamentu a szczególnie jego stolicy Katerini.

Turystyka       

Pieria posiada dwa wspaniałe atuty turystyczne: Fascynujące góry na zachodzie i przepiękne plaże na wschodzie nomoi. Jednakże rozwój turystyki datuje się dopiero od końca lat 60-ch. Było to spowodowane decyzjami administracyjnymi rządu greckiego, które to zarządzenia miały przekształcić rolniczy departament w turystyczną Mekkę. Nawet sami mieszkańcy nie byli o tym przekonani do końca i trzeba było administracyjnych zachęt i nacisków aby skłonić nieufnych górali do wędrówki kilkudziesięciu kilometrów na wschód, z wiosek leżących na zboczach Olimpu i Pierii na plaże Riwiery Olimpijskiej. Zaczęły tu powstawać małe  wioski turystyczne, które później rozrastały się w duże kurorty. Rozwijały się także istniejące już miejscowości. Rozwój następował w kierunku południowym a zakończył się zbudowaniem Neoi Poroi.
Stolicą nomoi jest Katerini zbudowana na równinie u podnóża Olimpu w odległości około 10 km od wybrzeża. Katerini leży na miejscu starożytnego miasta Atira. Katerini rozwinęło się dopiero pod koniec XIX wieku kiedy to przeniesiono tu z Kitros siedzibę biskupa. Do zabytków miasta należy zaliczyć kościół Św. Katarzyny (Agia Ekaterini) a także kościół pod Zaśnięcia Matki Boskiej (Kimiseos tis Theotoku) z XI wieku leżący w nieodległej wiosce Kondariotissa. Ciekawym zabytkiem jest leżący w odległości 2 km grobowiec wojownika macedońskiego z IV p.n.e.
Jednym z najbardziej interesujących miejsc w Pierii są ruiny starożytnego miasta Dion. Położone są one w odległości 15 km na południe od Katerini. Miasto to istniało już w VI wieku p.n.e. ego nazwa oznaczała Boga - Dia (Zeusa). Na przełomie V i IV wieku p.n.e. staje się jednym z głównych centrów kulturalnych Macedonii a później Grecji. Król Macedoński Archealos (414 - 399 p.n.e.) uczynił Dion centrum religijnym Zeusa, Muz i innych bogów. W latach 219 - 217  p.n.e. miasto zostało zniszczone podczas walk macedończyków a związkiem Etolii.  Odbudowane zostało zniszczone przez Rzymian w 169 r. p.n.e. Miasto ponownie rozkwitło za czasów rzymskich gdy założono tu rzymską kolonię. w V w n.e. powstała tu siedziba episkopatu i zbudowano liczne, chrześcijańskie budowle sakralne. W następnych wiekach miasto popadło w kompletną ruinę a zachowały się jedynie szczątki stadionu. Systematyczne prace archeologiczne rozpoczęły się po uzyskaniu niepodległości w 1912 roku i  kontynuowane są do dzisiaj. Do zwiedzania udostępniono ruiny w okolicy wioski Agioneri. Można tu zobaczyć wiele elementów zabudowy miejskiej: brukowany trakt, ruiny zabudowań mieszkalnych, sklepów, magazynów, budynki użyteczności publicznej. Znajdują sie tez tu szczątki budowli sakralnych - bazylika Zeusa. Liczne i pięknie zachowały się antyczne mozaiki. Najwspanialsze zabytki sztuki znajdują się w muzeum w wiosce Dion (niedaleko kościoła). Muzeum czynne jest w poniedziałki w godz. 12.30 - 19.00, od wtorku do piątku w godz. 8.00 - 19.00 a w sobotę i niedzielę w godz. 8.30 - 15.00.