back.gif (2259 bytes)        O pieśni

Pieśń ludowa (dimotiko) nie mająca twórcy ani daty powstania, pieśń otwartych przestrzeni w przeciwieństwie do piosenek folkloru miejskiego. Cechą charakterystyczną tekstu jest piętnastozgłoskowiec, czyli tzw. wiersz polityczny.
     Nawiązuje do mitu i antycznego dramatu. Opowiada o wydarzeniach z przeszłości, opiewa czyny bohaterów - w czasach niewoli krzewiła idee wolności, pomagała przetrwać ojczystej mowie, rozwijała poczucie tożsamości narodowej. Pieśń ludowa towarzyszy pracy i świętom ludowym, potrzeba chwili tworzy pieśni o miłości, kołysanki, pieśni żałobne, przyśpiewki okolicznościowe. Każdy zakątek Grecji pielęgnuje muzyczną spuściznę po przodkach. Utwory z poszczególnych regionów różnią się miedzy sobą melodyką, tempem, rytmem. Wykonywane są na charakterystycznych instrumentach i śpiewane w miejscowych dialektach.
    Rebetiko
(rembetiko) to pieśń ubogich przedmieść. Jej powstanie datowane jest na koniec XIX wieku, Rebetiko śpiewano w dawnych Atenach, Smyrnie, Konstantynopolu, Ermoupolis, Aleksandrii i Salonikach. Rebetiko tkwi korzeniami w tradycji ludowej pieśni, psalmach bizantyjskich i muzyce tawern wschodu. Szczególną popularność zdobywa po m1922 roku, kiedy to półmilionowa rzesza Greków z Azji Mniejszej zwłaszcza Konstantynopola i Smyrny, osiedla się na obrzeżach Aten, Pireusu  i Salonik. "Złotymi czasami" rebetiko nazwane są lata 1932 - 1940. W okresie tym tworzyli dwaj wybitni rebetes; Markos Wamwarakis i Jannis Papaioanu. W latach 1940 - 1952 do grona wielkich gwiazd dołączają Wasilis Tsitsanis i Jorgos Mitsakis. Wszyscy oni są kompozytorami, autorami tekstów i wykonawcami rebetiko.
    Rebetiko grano wówczas na uti (rodzaj gitary) i skrzypcach. Później instrumenty te zostały zastąpione przez buzuki, gitarę, baglamę (instrument podobny do buzuki - pochodzący z Azji Mniejszej. Jeszcze później dodano drugie buzuki, akordeon, fortepian, instrumenty perkusyjne. Rebetiko opowiada o trudach codziennego życia, niespełnionych marzeniach, goryczy odtrąconej miłości, biedzie i smutku. Po okresie niechęci do rebetes żyjących na marginesie w sposób nie akceptowany przez tradycyjne społeczeństwo. Rebetes nie żenili się, nie nosili białych koszul i krawatów, gardzili pracą, palili haszysz i często trafiali do wiezienia. W latach osiemdziesiątych powrócił czas wielkiej popularności ich muzyki. Także dziś można znaleźć w Grecji miejsca gdzie słucha się i tańczy muzyki rebetiko.
   Lata 50-te i 60-te są okresem rozwoju piosenki popularnej
(elafro) - muzyki lekkiej inspirowanej operetką i ówczesną muzyką Zachodu oraz piosenki zaliczającej się do folkloru miejskiego (laiko), a wywodzącej się z rebetiko. Gatunki te przygotowały grunt dla nowego rodzaju piosenki greckiej (entechno), piosenki artystycznej, opracowanej z wyrafinowaniem przez utalentowanych twórców.
   Światową sławę zawdzięcza entechno wybitnym kompozytorom, którzy we współczesnej aranżacji swych utworów wykorzystali elementy muzyki ludowej pochodzącej z różnych stron Grecji, elementy rebetiko, elafro i laiko. Do mistrzów zaliczyć należy
Manosa Chadziakisa, Mikosa Theodorakisa oraz Jannisa Markopulosa i Stawrosa Ksarchakosa. Twórcy ci pisali muzykę do wierszy najznakomitszych poetów greckich takich jak Jorgos Seferis, Odiseas Elitis czy Jannis Ritsos a także poetów innych narodowości: Lorki, Nerudy, Becketta czy Brechta. Wiele piosenek, dzięki swej oryginalnej warstwie muzyczne
    Znakomitym tekstom i wyjątkowym wykonawcom, zyskało trwałą pozycję w historii światowej piosenki.    Także piosenki nazywane w Grecji współczesnymi - piosenki dwóch ostatnich dziesięcioleci, nawiązujące do pop-rocka, wykorzystujące współczesne instrumentarium, odpowiadające gustom muzycznym młodszych pokoleń - nie są oderwane od korzeni ludowych, stanowią kolejne ogniwo piosenki związane z grecką tradycją muzyczną. Są rezultatem twórczych poszukiwań wybitnych artystów końca wieku - okresu zbliżenia różnych kultur świata. Do najbardziej znanych twórców piosenki współczesnej należą
Dionisis Sawopulos, Orfeas Peridis, Sokratis Malamas. Podobnie jak w poprzednich okresach, także i teraz ogromną rolę odgrywa w piosenkach słowo. Warto podkreślić, że "piosenka z importu nigdy nie zdominowała greckiego rynku muzycznego. Współcześni Grecy, młodsi i starsi, najchętniej słuchają piosenek rodzimych twórców, znają na pamięć słowa niezliczonych "przebojów" należących do repertuaru ludowego, rebetiko, laiko zarówno tych najnowszych jak i tych które powstały wiele lat temu. Śpiewają je wraz z wykonawcami w tawernach, podczas uroczystości rodzinnych i spotkań towarzyskich.
    Pieśni i piosenki greckie fascynują cudzoziemców niepowtarzalnym nastrojem, brzmieniem, sposobem w jaki potrafią zawładnąć emocjami słuchacza. I chociaż znający
neohelleniki (nowogreckiego) nie mogą w pełni docenić roli jaką dla Greków odgrywa w pieśni tekst- nie mogą bawić się dowcipem, podziwiać bogactwa słów, poetyki metafor i przenośni - wszechobecna muzyka i nieuchronne uczestnictwo w jej odbiorze jest zapewne jednym z elementów owej niewytłumaczalnej siły, która każe im powracać do raz poznanej Hellady.