ELEFTERIOS VENIZELOS

23 sierpnia 1864 w małej miejscowości Mournies, w prefekturze Chania na Krecie urodził sie Elefterios Venizelos największy polityk i mąż stanu w nowożytnej historii Grecji. Jesienią 1890 roku ożenił się z Marią Katelouzos (1870 - 1894). Maria urodziła mu dwóch synów Kiriakosa i Sofoklisa. Maria umiera podczas drugiego porodu w wieku 24 lat. Elefterios na znak żałoby do końca życia będzie ubierał sie na czarno - co jest zgodne z kreteńskim obyczajem i nie zgoli nigdy charakterystycznej brody.



Po ukończeniu Uniwersytetu ateńskiego w 1887 roku Venizelos rozpoczyna pracę jako prawnik w stolicy prefektury - Chani. Rozpoczyna też karierę polityczną. Wiosną 1889 zostaje wybrany do parlamentu Krety. Staje sie jednym z przywódców powstania kreteńskiego w latach 1896 - 97. W marcu 1905 roku staje na czele rewolty w Theriso. Bunt ten zwrócony był przeciwko Księciu Krety niechętnemu unii z Grecją. Bunt ten przynosi mu popularność i sławę w całej Grecji. W 1909 udaje się do Aten na wezwanie tzw. Ligi Wojskowej (później przekształciła się w Partię Liberalną) , by w 1910 roku objąć po raz pierwszy tekę premiera.


Dom Venizelosa w Mornies


Venizelos i synowie Kiriakos i Sofoklis w Theriso - 1905 r.

W czasie swojej pierwszej kadencji (1910-15), Venizelos zdołał oprowadzić do reformy Konstytucji (1911), przeprowadzić reformy finansowe i wojskowe oraz poprowadzić Grecję poprzez Wojny Bałkańskie (1912-13), w wyniku których terytorium i liczba ludności Grecji wzrosła prawie dwukrotnie. Doprowadził także do końca Unię z rodzinną Kretą w 1913 roku. Po wybuchu  I Wojny Światowej Grecja ogłosiła neutralność. W marcu 1915 roku Venizelos sprzyjający Antancie zostaje zmuszony do rezygnacji przez pro-niemieckiego króla Konstantyna I. W sierpniu tego samgo roku wygrywa wybory i ponownie zostaje premierem. Po raz drugi wkról zmusza go do rezygnacji obawiając się zaangażowania militarnego Grecji. W 1916 Venizelos udaje się do Salonik i tworzy  tam opozycyjny rząd, który wkrótce uznają Anglia i Francją. Rząd ten deklaruje wojnę z Niemcami i Bułgarią. W 1917 król Konstantyn I abdykuje na rzecz swojego drugiego syna Aleksandra. Venizelos zostaje po raz trzeci premierem Grecji i triumfujący powraca do Aten. Grecja w pełni angażuje się w wojnę po stronie Antanty. W wyniku traktatu wersalskiego Grecja uzyskuje Trację i Azję Mniejszą (Rejon Smyrny).

Zaangażowanie militarne w Azji, któremu Venizelos się sprzeciwiał spowodowało jego porażkę w wyborach w listopadzie 1920. Po smierci Aleksandra ponownie królem zostaje Konstantyn I. Po klęskach militarnych w Azji Mniejszej, władzę obejmuje junta generała Nicholasa Plastriasa zmuszając króla po raz kolejny do abdykacji tym razem na rzecz swojego starszego syna Jerzego II. 24 lipca 1923 na konferencji w Lozannie ustalono wymianę ludności pomiędzy Turcją i Grecją (w konsekwencji walk Grecja utraciła Azję Mniejszą na rzecz Turcji). Wybory parlamentarne w 1924 ponownie wygrywa partia Venizelosa a Venizelos po raz czwarty obejmuje tekę premiera. W tym samym roku wyniku ogólnonarodowego referendum Grecja zostaje republiką.


Venizelos (siedzi w środku) na konferencji pokojowej w Lozannie 1923 roku.

W 1924 Venizelos rezygnuje z teki premiera na rzecz gen. Theodorasa Pangalosa i oficjalnie kończy karierę polityczną. W historii Grecji następuje czteroletni okres chaosu politycznego i ekonomicznego. Kolejne rządy i dykatury spychały Grecję na skraj politycznej przepaści. W 1928 roku Venizelos zostaje ponownie premierem, początkowo na zaproszenie dyktatora -  admirała Pavlosa Kountouriotisa. W tym samym roku jego Partia Liberalna wygrywa wybory palamentarne. Rząd Venizelosa i jego ministrowie Apostolos Alexandris, John Tsirimokos, Constantine Gontikas i George Papandreou przeprowadzją gruntowne reformy: edukacyjną, ekonomiczną, wojskową i polityczną. Grecja  stabilizuje także swoją pozycję polityczną podpisując w 1928 pakt przyjaźni z Włochami i rok później z Jugosławią. W 1930 podpisuje także układ z Turcją porządkujący stosunki między wrogimi państwami.  Kryzys światowy oraz rosnąca opozycja rojalistyczna przyczyniają się do porażki parti Liberalnej w wyborach z 1932 roku. Po roku Venizelos ponownie odzyskuje silną pozycję polityczną przeciwstawiając się próbom przywrócenia monarchii i stronnictwu rojalistycznemu Paniotisa Tsaldarisa. Przywrócenie monarchii w 1935 roku (królem ponownie zostaje Jerzy II) skłaniają Venizelosa do poparcia rebelii części armii skierowanej przeciwko królowi. Rebelia, która wybucha w Atenach Macedoni i na Krecie.

zostaje wkrótce stłumiona. Kilka miesięcy trwa tylko na Krecie lecz i tu zostaje stłumiona przez wojska wierne królowi dowodzone przez generała Georgiosa Kondylisa. Elefterios Venizelos opuszcza Grecję i udaje się na Emigrację do Francji. 18 marca 1936 Venizelos umiera. Jego ciało spowadzono do Grecji i uroczyście pochowano na Krecie w miasteczku Akrotiri. W pogrzebie wzieły udział tysiące kreteńczyków ubranych w czerń zgodnie z kreteńskim zwyczajem.


Pogrzeb Venizelosa w Akrotiri na Krecie